ความผิดฐานปลอมเงินตรา ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 240–247

ปลอมธนบัตร ผลิตเงินปลอม มีเงินปลอมไว้ในครอบครอง หรือนำธนบัตรปลอมไปใช้ มีโทษอย่างไร และมีแนวทางต่อสู้คดีอย่างไร

ความผิดฐานปลอมเงินตราเป็นความผิดอาญาร้ายแรง เนื่องจากกระทบต่อความน่าเชื่อถือของระบบเงินตราและระบบเศรษฐกิจของประเทศ กฎหมายจึงกำหนดโทษหนัก โดยผู้กระทำความผิดฐานปลอมเงินตราตามมาตรา 240 อาจได้รับโทษสูงถึงจำคุกตลอดชีวิต

อย่างไรก็ตาม การผลิตธนบัตรปลอม การครอบครองธนบัตรปลอม และการนำธนบัตรปลอมไปใช้ ไม่จำเป็นต้องเป็นความผิดฐานเดียวกัน ต้องพิจารณาพฤติการณ์และเจตนาของผู้กระทำเป็นรายกรณี

1. ความผิดฐานปลอมเงินตรา มาตรา 240

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 240 กำหนดความผิดสำหรับผู้ทำปลอมขึ้นซึ่งเงินตราที่รัฐบาลออกใช้หรือให้อำนาจให้ออกใช้ รวมถึงพันธบัตรรัฐบาลและใบสำคัญสำหรับรับดอกเบี้ยพันธบัตร

องค์ประกอบความผิดฐานปลอมเงินตรา

การพิจารณาความผิดต้องตรวจสอบองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

1. มีการทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดปลอมขึ้นให้เป็นเงินตราหรือสิ่งที่กฎหมายระบุ

2. สิ่งที่ปลอมเป็นเงินตราหรือเอกสารทางการเงินประเภทที่ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 240

3. ผู้กระทำมีเจตนาในการทำปลอม โดยต้องพิจารณาวัตถุประสงค์และลักษณะการกระทำประกอบกัน

ตัวอย่าง: นาย ก. ผลิตธนบัตรเลียนแบบธนบัตรจริง เพื่อให้บุคคลทั่วไปเชื่อว่าเป็นธนบัตรที่ใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย การกระทำดังกล่าวอาจเข้าข่ายความผิดฐานปลอมเงินตราตามมาตรา 240 แม้ยังไม่ได้นำธนบัตรปลอมออกใช้

2. ความแตกต่างระหว่างปลอมเงินตรา แปลงเงินตรา และใช้เงินปลอม

การกระทำเกี่ยวกับเงินตราปลอมมีหลายฐานความผิด ซึ่งมีองค์ประกอบและบทลงโทษแตกต่างกัน ดังนี้

อัตราโทษในตารางเป็นเฉพาะโทษจำคุก ยังมีโทษปรับตามที่แต่ละมาตรากำหนด และกรณีเกี่ยวกับเงินตราต่างประเทศต้องพิจารณามาตรา 247 เพิ่มเติม

3. มีธนบัตรปลอมไว้ในครอบครอง ผิดกฎหมายหรือไม่?

การครอบครองธนบัตรปลอมเพียงอย่างเดียว ไม่ได้หมายความว่าผู้ครอบครองจะมีความผิดตามมาตรา 244 เสมอไป

มาตรา 244 กำหนดความผิดสำหรับผู้ที่ได้ธนบัตรปลอมมาโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นของปลอม และมีไว้เพื่อนำออกใช้

การพิสูจน์จึงต้องพิจารณาอย่างน้อยสองประเด็น ได้แก่ ผู้ต้องหารู้หรือไม่ว่าธนบัตรเป็นของปลอมตั้งแต่ได้มา และมีเจตนานำออกใช้หรือไม่

ตัวอย่างเช่น บุคคลได้รับเงินทอนจากร้านค้าโดยไม่ทราบว่าเป็นธนบัตรปลอม ต่อมาพบความผิดปกติและเก็บธนบัตรนั้นไว้เพื่อส่งมอบให้เจ้าหน้าที่ โดยไม่มีเจตนานำออกใช้ พฤติการณ์เช่นนี้แตกต่างจากการรับซื้อธนบัตรปลอมโดยตั้งใจเพื่อนำไปซื้อสินค้า

4. ไม่รู้ว่าเป็นธนบัตรปลอม แต่นำไปใช้ จะติดคุกหรือไม่?

ต้องพิจารณาว่าผู้ใช้เงินทราบว่าเป็นของปลอมในขณะนำออกใช้หรือไม่

• ไม่รู้ว่าเป็นของปลอมขณะรับมา และยังไม่รู้ขณะใช้: โดยหลักยังขาดเจตนาสำหรับความผิดฐานนำเงินปลอมออกใช้ตามมาตรา 245

• ไม่รู้ขณะรับมา แต่ต่อมารู้แล้วและยังนำออกใช้: อาจเป็นความผิดตามมาตรา 245

• รู้ตั้งแต่รับมาว่าเป็นของปลอม และมีไว้เพื่อนำออกใช้: อาจเข้าข่ายมาตรา 244

มาตรา 245 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ดังนั้น คำให้การของผู้ต้องหาเกี่ยวกับช่วงเวลาที่ทราบว่าธนบัตรเป็นของปลอมจึงมีความสำคัญ แต่ต้องตรวจสอบกับพยานหลักฐานอื่น เช่น กล้องวงจรปิด ข้อความสนทนา เส้นทางการรับเงิน และพฤติการณ์ขณะใช้ธนบัตรด้วย

5. ความผิดฐานแปลงเงินตรา มาตรา 241

ความผิดฐานแปลงเงินตราแตกต่างจากการปลอมเงินตรา เนื่องจากเป็นการนำเงินตราที่มีอยู่จริงมาเปลี่ยนแปลงให้ผิดไปจากเดิม เพื่อให้บุคคลอื่นเชื่อว่ามีมูลค่าสูงกว่าความเป็นจริง

ตัวอย่างเช่น การดัดแปลงธนบัตรจริงให้ปรากฏเป็นธนบัตรมูลค่าสูงกว่าเดิม โดยมีเจตนาหลอกให้บุคคลอื่นเชื่อตามนั้น

โทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ 5–20 ปี และปรับตั้งแต่ 100,000–400,000 บาท สำหรับโทษจำคุกมีกำหนด

6. ปลอมเงินดอลลาร์หรือเงินตราต่างประเทศ มีความผิดหรือไม่?

การทำปลอมเงินตราต่างประเทศก็อาจเป็นความผิดตามกฎหมายไทย โดยมาตรา 247 กำหนดให้นำอัตราโทษกึ่งหนึ่งของความผิดที่เกี่ยวข้องมาใช้

ตัวอย่างเช่น การผลิตธนบัตรดอลลาร์สหรัฐปลอมในประเทศไทย อาจต้องพิจารณามาตรา 240 ประกอบมาตรา 247

ทั้งนี้ ต้องพิจารณาว่าเงินตรานั้นอยู่ในข่ายที่กฎหมายคุ้มครองหรือไม่ และการกระทำเกิดขึ้นในประเทศหรือนอกประเทศด้วย

7. แนวทางต่อสู้คดีปลอมเงินตรา

กรณีผู้ต้องหาถูกกล่าวหาว่าผลิต ครอบครอง หรือใช้ธนบัตรปลอม ทนายความควรตรวจสอบประเด็นต่อไปนี้

ประเด็นที่หนึ่ง — เงินตราของกลางเป็นของปลอมจริงหรือไม่

ตรวจสอบผลการพิสูจน์ธนบัตร ลักษณะของกลาง และพยานผู้เชี่ยวชาญ รวมถึงความต่อเนื่องในการเก็บรักษาพยานวัตถุ

ประเด็นที่สอง — ผู้ต้องหามีส่วนร่วมในการทำปลอมหรือไม่

การอยู่ในสถานที่ที่ตรวจพบธนบัตรปลอมหรือเครื่องมือ ไม่ใช่ข้อสรุปโดยอัตโนมัติว่าบุคคลนั้นเป็นผู้ร่วมผลิต ต้องพิสูจน์พฤติการณ์และการมีส่วนร่วมตามกฎหมาย

ประเด็นที่สาม — ผู้ต้องหารู้ว่าเป็นธนบัตรปลอมหรือไม่

โดยเฉพาะคดีตามมาตรา 244 และ 245 การพิสูจน์ความรู้ของผู้ต้องหาในช่วงเวลาที่ได้รับและนำธนบัตรออกใช้มีความสำคัญ

ประเด็นที่สี่ — มีเจตนานำเงินตราปลอมออกใช้หรือไม่

หากถูกดำเนินคดีตามมาตรา 244 ต้องตรวจสอบว่ามีหลักฐานแสดงวัตถุประสงค์ในการนำออกใช้จริงหรือไม่ มิใช่อาศัยเพียงข้อเท็จจริงว่าพบธนบัตรอยู่ในความครอบครอง

ประเด็นที่ห้า — การรับฟังพยานหลักฐานชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ตรวจสอบกระบวนการจับกุม ตรวจค้น การยึดของกลาง คำให้การ และพยานหลักฐานทางดิจิทัล ตลอดจนพยานหลักฐานที่สนับสนุนฝ่ายผู้ต้องหา

8. ถูกจับคดีปลอมเงินตรา ควรทำอย่างไร?

ผู้ต้องหาควรทราบข้อกล่าวหาและข้อเท็จจริงที่พนักงานสอบสวนอ้างว่าเป็นการกระทำความผิด ก่อนให้การในประเด็นสำคัญ ควรขอปรึกษาทนายความ ตรวจสอบบันทึกการจับกุม รายการของกลาง และหลักฐานที่เกี่ยวข้อง

หากมีพยานหลักฐานเกี่ยวกับที่มาของธนบัตร เช่น ใบเสร็จ กล้องวงจรปิด หรือประวัติการสนทนา ควรรวบรวมและรักษาไว้เพื่อประกอบการต่อสู้คดี โดยไม่แก้ไขหรือทำลายข้อมูลเดิม

9. คำถามที่พบบ่อย 

Q: ปลอมธนบัตรเพียงใบเดียว มีความผิดหรือไม่?

A: อาจมีความผิดได้ เพราะมาตรา 240 ไม่ได้กำหนดจำนวนธนบัตรขั้นต่ำเป็นองค์ประกอบความผิด แต่ต้องพิสูจน์ว่าการกระทำครบองค์ประกอบตามกฎหมาย

Q: ได้รับธนบัตรปลอมโดยไม่รู้ จะถูกดำเนินคดีหรือไม่?

A: อาจถูกสอบสวนเพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงได้ แต่การไม่รู้ว่าเป็นของปลอมอาจทำให้ขาดองค์ประกอบความผิดบางฐาน โดยเฉพาะมาตรา 244 และ 245

Q: รู้ว่าเป็นธนบัตรปลอมแล้วนำไปซื้อสินค้า มีความผิดหรือไม่?

A: มีความเสี่ยงเป็นความผิดตามมาตรา 245 หากได้ธนบัตรมาโดยไม่รู้ว่าเป็นของปลอม แต่ภายหลังรู้แล้วขืนนำออกใช้

Q: มีเงินปลอมอยู่ในบ้าน แต่ไม่ได้ผลิต จะผิดหรือไม่?

A: ต้องพิจารณาว่ารู้ว่าเป็นของปลอมหรือไม่ และมีไว้เพื่อนำออกใช้หรือมีส่วนร่วมกระทำผิดฐานอื่นหรือไม่

Q: คดีปลอมเงินตราประกันตัวได้หรือไม่?

A: สามารถยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราวได้ แต่การอนุญาตขึ้นอยู่กับข้อหา ความหนักเบาแห่งข้อหา พยานหลักฐาน พฤติการณ์แห่งคดี ความเสี่ยงในการหลบหนีหรือยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน และดุลพินิจของผู้มีอำนาจพิจารณา

10. ปรึกษาทนายความคดีปลอมเงินตรา

สำนักงานทนายความให้คำปรึกษาด้านคดีอาญา รวมถึงกรณีถูกกล่าวหาว่าปลอมเงินตรา มีธนบัตรปลอมไว้ในครอบครอง นำเงินปลอมออกใช้ หรือถูกจับกุมดำเนินคดีเกี่ยวกับเงินตรา

บริการตรวจสอบข้อกล่าวหา วิเคราะห์พยานหลักฐาน วางแนวทางต่อสู้คดี และดำเนินกระบวนพิจารณาคดีอาญาตามขอบเขตที่ตกลงว่าจ้าง