ปรึกษาทนาย สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่

ปรึกษาทนาย สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่ | ถูกบังคับให้เซ็นสัญญา ฟ้องเพิกถอนได้หรือไม่?

ถูกข่มขู่ให้เซ็นสัญญา ถูกบังคับให้โอนทรัพย์สิน ถูกขู่ให้รับสภาพหนี้ หรือถูกบังคับให้ลงนามในเอกสารโดยไม่สมัครใจ สามารถยกเลิกสัญญาได้หรือไม่?

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 การแสดงเจตนาเพราะถูกข่มขู่เป็นโมฆียะ หากการข่มขู่นั้นมีลักษณะร้ายแรงตามที่กฎหมายกำหนด ผู้ถูกข่มขู่อาจใช้สิทธิบอกล้างนิติกรรมและเรียกร้องให้คู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้

1. สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่ คืออะไร?

สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่ หมายถึง สัญญาที่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งแสดงเจตนาทำสัญญาเพราะถูกข่มขู่ให้เกิดความกลัวว่าจะได้รับอันตราย จนไม่สามารถตัดสินใจได้อย่างอิสระตามเจตนาที่แท้จริง

ตามมาตรา 164 การข่มขู่ที่จะทำให้นิติกรรมเป็นโมฆียะต้องมีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

  1. มีการข่มขู่ให้เกิดภัยอันใกล้จะถึง

  2. ภัยนั้นมีความร้ายแรงถึงขนาดที่ผู้ถูกข่มขู่มีมูลต้องกลัว

  3. การข่มขู่เป็นเหตุให้ผู้ถูกข่มขู่ยอมแสดงเจตนาทำนิติกรรม

  4. หากไม่มีการข่มขู่ ผู้ถูกข่มขู่ก็คงไม่ทำนิติกรรมนั้น

ดังนั้น การถูกกดดันหรือรู้สึกไม่พอใจในการเจรจาสัญญาเพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้สัญญาเป็นโมฆียะ ต้องพิจารณาพฤติการณ์และความร้ายแรงของการข่มขู่ประกอบด้วย

 
LawPlayer+1

 

2. ตัวอย่างการถูกข่มขู่ให้ทำสัญญา

กรณีที่อาจเข้าข่ายการข่มขู่ตามกฎหมาย เช่น

  • ถูกขู่ทำร้ายร่างกายหากไม่ยอมลงนามในสัญญาขายที่ดิน

  • ถูกข่มขู่ให้โอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินหรือหุ้นบริษัท

  • ถูกบังคับให้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ ทั้งที่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับมูลหนี้

  • ถูกขู่ทำร้ายบุคคลในครอบครัวเพื่อบังคับให้ลงนามในสัญญา

  • ถูกข่มขู่ให้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือสัญญาชดใช้ค่าเสียหาย

กรณีเหล่านี้เป็นเพียงตัวอย่างที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงว่าเข้าองค์ประกอบมาตรา 164 หรือไม่ การมีคำขู่ไม่ได้ทำให้สัญญาเป็นโมฆียะโดยอัตโนมัติ

3. ข่มขู่ว่าจะฟ้องคดี ถือเป็นการข่มขู่ตามกฎหมายหรือไม่?

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165 การขู่ว่าจะใช้สิทธิตามปกตินิยม ไม่ถือเป็นการข่มขู่ตามกฎหมาย และการกระทำเพราะความเกรงใจนับถือก็ไม่ถือเป็นการข่มขู่เช่นกัน

ตัวอย่างเช่น เจ้าหนี้แจ้งลูกหนี้ว่าหากไม่ชำระหนี้ตามกำหนดจะดำเนินคดีตามกฎหมาย โดยทั่วไปเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย ไม่ใช่การข่มขู่ให้สัญญาเป็นโมฆียะ

อย่างไรก็ตาม หากมีการใช้คำขู่ทำร้ายร่างกาย ขู่ทำลายทรัพย์สิน หรือพฤติการณ์ร้ายแรงอื่นร่วมด้วย ต้องวิเคราะห์แยกต่างหาก

 
171+1

 

4. บุคคลภายนอกข่มขู่ให้ทำสัญญา สัญญาเป็นโมฆียะหรือไม่?

มาตรา 166 กำหนดว่าการข่มขู่ย่อมทำให้การแสดงเจตนาเป็นโมฆียะ แม้บุคคลภายนอกจะเป็นผู้ข่มขู่ก็ตาม

เช่น บุคคลที่สามข่มขู่ผู้ขายที่ดินให้ลงนามขายที่ดินแก่ผู้ซื้อรายหนึ่ง โดยที่ผู้ซื้อไม่ได้เป็นผู้ข่มขู่ด้วยตนเอง ก็อาจมีประเด็นเรื่องโมฆียกรรมได้หากครบองค์ประกอบตามกฎหมาย

5. สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่ เป็นโมฆะหรือโมฆียะ?

หลักทั่วไปคือเป็นโมฆียะ ไม่ใช่โมฆะตั้งแต่ต้น

ประเด็น

สัญญาที่เกิดจากการข่มขู่

กฎหมาย

ป.พ.พ. มาตรา 164

ผลทางกฎหมาย

เป็นโมฆียะ

ผู้มีสิทธิบอกล้าง

ผู้แสดงเจตนาเพราะถูกข่มขู่

เมื่อบอกล้างโดยชอบ

ถือเป็นโมฆะตั้งแต่เริ่มแรก

การคืนทรัพย์สิน

กลับคืนสู่ฐานะเดิมตามกฎหมาย

ระยะเวลา

ต้องตรวจสอบมาตรา 181

หากผู้มีสิทธิบอกล้างยังไม่ได้ใช้สิทธิบอกล้าง สัญญาที่เป็นโมฆียะยังคงมีผลทางกฎหมาย และอาจมีการให้สัตยาบันภายหลังได้ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

 
TPQI-Net+1

 

6. ถูกข่มขู่ให้เซ็นสัญญา ต้องดำเนินการอย่างไร?

ผู้ที่ถูกข่มขู่ให้ทำนิติกรรมควรดำเนินการดังต่อไปนี้

  1. รวบรวมพยานหลักฐาน เช่น ข้อความ LINE บันทึกเสียงที่ได้มาโดยชอบ พยานบุคคล และเอกสารสัญญา

  2. ตรวจสอบลักษณะคำขู่ ว่ามีภัยอันใกล้จะถึงและร้ายแรงตามมาตรา 164 หรือไม่

  3. ตรวจสอบวันทำสัญญาและวันที่เหตุข่มขู่สิ้นสุดลง เพื่อประเมินระยะเวลาการบอกล้าง

  4. ปรึกษาทนายความเพื่อใช้สิทธิบอกล้าง โดยอาจจัดทำหนังสือแจ้งคู่กรณีให้มีหลักฐานการรับทราบ

  5. พิจารณาฟ้องคดีแพ่ง หากอีกฝ่ายไม่คืนทรัพย์สิน ไม่คืนเงิน หรือโต้แย้งความสมบูรณ์ของการบอกล้าง

หากมีการใช้ความรุนแรงหรือคำขู่ที่เข้าข่ายความผิดอาญา อาจดำเนินการแจ้งความแยกต่างหากได้ด้วย ทั้งนี้ การดำเนินคดีอาญาไม่ได้ทำให้สัญญาทางแพ่งสิ้นผลโดยอัตโนมัติ

7. แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการข่มขู่ให้ทำสัญญา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2624/2551

คดีนี้จำเลยอ้างว่าเจ้าหนี้มีพฤติการณ์ข่มขู่โดยเข้าไปในร้านค้า วางเท้าบนโต๊ะ และพูดให้ลูกค้าหรือร้านค้าใกล้เคียงเข้าใจว่าจำเลยมีปัญหาเกี่ยวกับการชำระหนี้และคุณภาพสินค้า ทำให้จำเลยต้องลงนามในหนังสือรับสภาพหนี้

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้เจ้าหนี้จะมีพฤติการณ์ทวงถามหนี้ที่ไม่เหมาะสม แต่ยังไม่ถึงขั้นเป็นการข่มขู่ให้เกิดภัยอันใกล้จะถึงและร้ายแรงตามมาตรา 164 อีกทั้งมีการเจรจาตรวจสอบยอดหนี้ก่อนลงนาม จึงรับฟังว่าจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ด้วยความสมัครใจ

 
LawArai

 

หลักกฎหมายสำคัญ: การถูกกดดันในการเจรจา การทวงถามหนี้อย่างไม่เหมาะสม และการข่มขู่ตามมาตรา 164 มีองค์ประกอบแตกต่างกัน ต้องพิสูจน์ระดับความร้ายแรงและเหตุที่ทำให้ผู้ถูกข่มขู่ยอมทำสัญญา

8. ระยะเวลาบอกล้างสัญญาที่เกิดจากการข่มขู่

ตามมาตรา 181 โมฆียกรรมต้องบอกล้างภายในหนึ่งปีนับแต่เวลาที่อาจให้สัตยาบันได้ หรือภายในสิบปีนับแต่ทำนิติกรรม โดยกำหนดใดถึงก่อนย่อมเป็นข้อจำกัดในการใช้สิทธิ

สำหรับการข่มขู่ ต้องตรวจสอบว่าเหตุข่มขู่สิ้นสุดลงเมื่อใด เพราะมีผลต่อการพิจารณาเวลาที่อาจให้สัตยาบันได้ รวมถึงต้องระวังพฤติการณ์ที่กฎหมายถือว่าเป็นการให้สัตยาบันด้วย

 
181+1

 

9. ปรึกษาทนายความ ถูกข่มขู่ให้เซ็นสัญญา

สำนักงานทนายความ NS Notary / Narongsak Law ให้บริการตรวจสอบสัญญา วิเคราะห์การแสดงเจตนา ร่างหนังสือบอกล้างโมฆียกรรม ฟ้องเรียกคืนทรัพย์สิน และต่อสู้คดีแพ่งเกี่ยวกับข้อพิพาทสัญญา

ติดต่อปรึกษาทนายความคดีสัญญา

โทรมือถือ
โทรสำนักงาน
ปรึกษาผ่าน LINE

10. คำถามที่พบบ่อย 

ถูกข่มขู่ให้เซ็นสัญญา ยกเลิกได้หรือไม่?

อาจบอกล้างสัญญาได้ หากพิสูจน์ว่าการข่มขู่เข้าองค์ประกอบมาตรา 164 และใช้สิทธิภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด

ถูกขู่ให้เซ็นหนังสือรับสภาพหนี้ หนังสือมีผลหรือไม่?

ต้องพิจารณาลักษณะการข่มขู่และมูลหนี้ หากเป็นโมฆียกรรมและบอกล้างโดยชอบ หนังสือนั้นย่อมเสียผลตามกฎหมาย แต่หนี้เดิมที่มีอยู่จริงอาจยังคงมีผลอยู่

ถูกข่มขู่ให้ขายที่ดิน ฟ้องเพิกถอนการโอนได้หรือไม่?

อาจดำเนินคดีเพื่อขอเพิกถอนการจดทะเบียนและให้กลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ หากมีฐานสิทธิและพยานหลักฐานเพียงพอ โดยต้องตรวจสอบสิทธิของบุคคลภายนอกด้วย

การข่มขู่เป็นความผิดอาญาหรือไม่?

อาจเป็นความผิดอาญาได้ ขึ้นอยู่กับถ้อยคำ การกระทำ และองค์ประกอบความผิดที่เกี่ยวข้อง เช่น ความผิดฐานข่มขืนใจผู้อื่น

Visitors: 23,725